Άη Στράτης

 

1951: Μ. Κατράκης, Γ. Ρίτσος, Δ. Φωτιάδης, Μ. Λουντέμης

 

 

     Σάλος προκλήθηκε εξαιτίας της δήλωσης του Κ. Μητσοτάκη κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στον ακριτικό Άη Στράτη, όπου μεταξύ των άλλων, προσδιόρισε το νησί ως «ένα τοπόσημο διχασμού», ενώ είναι γνωστό,  ότι ήταν  τόπος εξορίας και άθλιων συνθηκών διαβίωσης πολιτικών αντιπάλων από τη δεκαετία του '20 έως και τη χούντα! 

 

Τί φταίει για αυτό το ατόπημα του πρωθυπουργού; Ίσως οι σύμβουλοι που συνέταξαν τη δήλωση. Οπωσδήποτε όμως, ευθύνεται και το έλλειμμα ιστορικής γνώσης του Κ. Μητσοτάκη, όπως άλλωστε και άλλων πολιτικών. Είναι θλιβερό, οι άνθρωποι που ανέρχονται στα ύπατα αξιώματα είτε να αγνοούν την ιστορία του τόπου τους  είτε να την παρακάμπτουν ηθελημένα...

 

 

 

                       Η ΒΑΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΗ ΣΤΡΑΤΗ

 

 

 

     Οι εξορίες ξεκίνησαν κατά τη δεκαετία του '20 και θεσμοθετήθηκαν το 1929, με το "Ιδιώνυμο" του Ελευθερίου Βενιζέλου. Οι επόμενες κυβερνήσεις συνέχισαν να χρησιμοποιούν τον Άη Στράτη για την εκτόπιση αριστερών, κυρίως εργατών συνδικαλιστών, μελών και στελεχών του ΚKE. Το  φαινόμενο κορυφώθηκε κατά την δικτατορία του Μεταξά, όπου εκτοπίστηκαν εκεί εκατοντάδες αντίπαλοι του καθεστώτος.

 

 

 

1935. Το καράβι "Μαρία Π." μεταφέρει εξόριστους στον Άη Στράτη. Ανάμεσά τους, διακρίνονται στην πρώτη σειρά, ο Δημήτρης Γληνός (τρίτος από αριστερά) και ο Κώστας Βάρναλης (πέμπτος από αριστερά).

1935. Το καράβι «Μαρία Λ.» μεταφέρει εξόριστους από τη Μυτιλήνη στον Αη Στράτη. Ανάμεσά τους,  διακρίνονται στην πρώτη σειρά, ο Δημήτρης Γληνός (τρίτος από αριστερά) και ο Κώστας Βάρναλης (πέμπτος από αριστερά).

 

Το 1941 συνέβη ένα κατάπτυστο γεγονός. Με την είσοδο των Γερμανών στη χώρα, το μεταξικό καθεστώς αρνήθηκε να απελευθερώσει τους πολιτικούς φυλακισμένους και εξόριστους και τους παρέδωσε στους κατακτητές! Αποτέλεσμα, πολλοί να εκτελεστούν... Στον Άη Στράτη κατά την Κατοχή, όσοι παρέμειναν εκεί εκτοπισμένοι, υπέφεραν τα πάνδεινα από έλλειψη τροφίμων, εφοδίων, περίθαλψης, πέθαναν δε από την πείνα 33  πολιτικοί εξόριστοι.

 

Το νησί πλημμυρίζει και πάλι από εξόριστους από το 1946 έως και το 1949 (5.000 άντρες και 500 γυναίκες). 

                         

                            Σκηνές εγκατάστασης των εξορίστων στο στρατόπεδο του Άη Στράτη

 

 

 

Υπολογίζεται, από το 1947 μέχρι και το 1962 πέρασαν από το νησί πάνω από 10.000 άντρες, γυναίκες και μικρά παιδιά. 

 

 

  1947. Νεκροί εξόριστοι, που χτυπήθηκαν από κεραυνό που έπεσε πάνω στη σκηνή τους, ενώ προσπαθούσαν να κρατήσουν τον ορθοστάτη στην κακοκαιρία...

 

Μετά την Μακρόνησο, αποτέλεσε τον μαζικότερο τόπο εξορίας. Αν και το στρατόπεδο κράτησης του Άη Στράτη έκλεισε οριστικά το 1962, την  περίοδο της δικτατορίας χρησιμοποιήθηκε ξανά.. 

 

 

 

              ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΩΝ ΕΞΟΡΙΣΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΩΝ 

 

 

 

      Ο Άη Στράτης χαρακτηρίστηκε το νησί των εξόριστων "γραμματιζούμενων", αφού εξαιρετικές προσωπικότητες εκτοπίστηκαν εκεί. 

 

 

  1951. Οι εξόριστοι ποιητές Γιάννης Ρίτσος και Τάσος Λειβαδίτης μελετούν...

 

Ανάμεσά τους, ο εκπαιδευτικός, συγγραφέας και πολιτικός Δημήτρης Γληνός, οι ποιητές Κώστας Βάρναλης, Γιάννης Ρίτσος, Τάσος Λειβαδίτης και Τίτος Πατρίκιος. Οι λογοτέχνες Μενέλαος Λουντέμης, και Θέμος Κορνάρος, ο ιστορικός και λογοτέχνης Δημήτρης Φωτιάδης, οι ηθοποιοί Μάνος Κατράκης και Τζαβαλάς Καρούσος. Ακόμη, ο μουσικολόγος Φοίβος Ανωγειανάκης και ο συγγραφέας και μεταφραστής Άρης Αλεξάνδρου. 

Επίσης, πολλοί αριστεροί πολιτικοί εκτοπίστηκαν στον Άη Στράτη, όπως ο Ηλίας Ηλιού, ο Αντώνης Μπριλλάκης, ο Κώστας Γαβριηλίδης (που πέθανε εκεί) και ο Στέφανος Σαράφης.  

Την περίοδο της δικτατορίας, μεταξύ των εκτοπισμένων, ήταν και ο Γιάννης Αλευράς, μετέπειτα Πρόεδρος της Βουλής και προσωρινός Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. 

 

Σήμερα, λειτουργεί στο νησί το «Μουσείο Δημοκρατίας» και επίσης στην Αθήνα υπάρχει το «Μουσείο Πολιτικών Εξορίστων Άη Στράτη» στον Κεραμεικό, με αρχειακό και μουσειακό υλικό από τον Άη Στράτη και άλλους τόπους εξορίας.

 

                                -------------

 

Ένα απόσπασμα από το ποίημα «Γράμμα στον Ζολιό-Κιουρί» που έγραψε, τον Νοέμβριο του 1950, ο Γιάννης Ρίτσος:

 

«Βρισκόμαστε δω πέρα, κάπου τρεις χιλιάδες

άνθρωποι απλοί, δουλευτάδες, γραμματιζούμενοι

με μια τρύπια κουβέρτα στον ώμο μας

μ' ένα κρεμμύδι, πέντε ελιές κ' ένα ξεροκόμματο φως στο ταγάρι μας

άνθρωποι απλοί σαν τα δέντρα μπροστά στον ήλιο

άνθρωποι που δεν έχουμε άλλο κρίμα στο λαιμό μας

εξόν μονάχα που αγαπάμε όπως και συ

τη λευτεριά και την ειρήνη».

 

 

"Εγώ Άη Στράτη δε φοβάμαι, είναι κι αυτή μια ελληνική γωνιά", λέει ένα πασίγνωστο τραγούδι της εξορίας: 

 

 

 

 

 

Πηγές: mixanitouxronou.gr, elia.org.gr, squathost.com, atexnos.gr, newscenter.gr, ertnews.gr, mouseiodimokratias.gr, exile-museum.gr

 

 

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!

 

                   

 

 

 

Τα αυτοβιογραφικά βιβλία του Μίκη Θεοδωράκη

 

 

      Γράφει, όπως μιλούσε. Χειμαρρώδης, πληθωρικός, από τα βάθη της ψυχής του, χωρίς ταμπού, χωρίς να φοβάται τις λέξεις. Συχνά και με ένα αδιόρατο χιούμορ, ένα χιούμορ που το διέθετε ακόμα και σε "σκληρές" ώρες...

 

Γράφει για την πορεία του στη μουσική και στην πολιτική, για τις καταβολές του, για τους συντρόφους του, για τους αντιπάλους του. Γράφει και για σφάλματα είτε πρόκειται για τον εαυτό του είτε για το φιλικό και συγγενικό του περιβάλλον είτε πρόκειται για συναγωνιστές του, για το κόμμα κλπ. Όμως δε θα διστάσει να αναφερθεί και στις θετικές συμπεριφορές, ακόμα και αν αφορά πολιτικούς αντιπάλους και διώκτες του..

Γράφει για την εμμονή του με τη μουσική, με την καλλιτεχνική δημιουργία, που άλλωστε τον βοήθησε να αντέξει θηριωδίες και φρικαλεότητες.. Για την εμμονή του σε μια ζωή ελεύθερη, χωρίς αγκυλώσεις, δεσμεύσεις, εξαρτήσεις. Για την εμμονή με την Ελλάδα, ένα πάθος διαρκείας, που κράτησε μέχρι την τελευταία του πνοή...

 

Είναι ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας της Ελλάδας του 20ού αιώνα. Και όπως λέει ο ίδιος, "εγώ γεγονότα θα περιγράψω και σεις βγάλτε τα συμπεράσματά σας..."  

 

Ικαρία, 1947...

 

 

Μίκη Θεοδωράκη: "Οι δρόμοι του Αρχάγγελου", Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, ανανεωμένη έκδοση, 2021

 

Μίκη Θεοδωράκη, "Το Χρέος", Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2010.

    

 

 

Ο δήμαρχος της χρονιάς

 

 

 

 

      Ακόμα και οι πιο καλοπροαίρετοι υποστηρικτές τού Δημάρχου της Αθήνας, Κώστα Μπακογιάννη, έχουν απηυδήσει με τα απανωτά φιάσκα και τις αποτυχίες του. Κυρίως όμως με τις αμετροεπείς έως θρασύτατες δικαιολογίες του.

 

Για την πρωτοχρονιά, μας εξέπληξε, άλλη μία φορά αρνητικά, αναγγέλοντας ένα σόου με τον Σάκη Ρουβά, κόστους 215.000 ευρώ, για 17 λεπτά και χωρίς θεατές! Προκλήθηκε σάλος, αλλά ο δήμαρχος αποκάλεσε όσους αντέδρασαν, "μίζερους" και παρωχημένους. 

Ερωτήματα προκαλεί και ο ιλιγγιώδους κόστους εορταστικός στολισμός του Συντάγματος και της πέριξ περιοχής: 350.000 λαμπάκια συνολικού μήκους 30 χιλιομέτρων, σε μια Αθήνα χωρίς τουρίστες και λίγους εγχώριους επισκέπτες, λόγω της κορύφωσης της πανδημίας...

Έχουν προηγηθεί:

- Ο μεγάλος περίπατος, με τα γηπεδικά χρώματα που ξεθώριασαν, για τον οποίο σπαταλήθηκαν μεν 2.000.000 ευρώ, αλλά επειδή, κατά δήλωσιν του δημάρχου, "πέτυχε και δεν πέτυχε" (sic), θα ξηλωθεί. Ασφαλώς θα ξηλωθούν και τα τεραστίου κόστους σιδερένια παγκάκια σε μια Αθήνα που τα καλοκαίρια "βράζει" σε 40 βαθμούς και οι φοίνικες στις ...ζαρντινιέρες.

 

- Ο περσινός χριστουγεννιάτικος στολισμός, με τις ευγενικές χορηγίες φίλων και θαυμαστών, που κανείς δεν κατάλαβε, τί ακριβώς ήταν:

 

 

 

 

- Η Ομόνοια, η πλατεία που έγινε ...συντριβάνι και, κατά τη γνώμη των ειδικών*, ένα διακοσμητικό ντεκόρ για τις προσκείμενες ξενοδοχειακές μονάδες, αφού πρόκειται για ιδιωτικοποίηση του σχεδιασμού του δημόσιου χώρου της πόλης. 

 

- Τα, εν είδει Λας Βέγκας, εγκαίνια του νέου φωτισμού της Ακρόπολης.

 

 

Ναι, ο Ιερός Βράχος είναι!

 

 

- Οι δηλώσεις του περιχαρούς δημάρχου, για ...πλατάνια πλέον στην Πανεπιστημίου, λόγω της ομολογημένης αποτυχίας του μεγάλου περιπάτου. 

 

- Η εγκατάσταση τεσσάρων μηχανημάτων καθαρισμού ...αέρα στην Ομόνοια, ατράνταχτο δείγμα των μεγαλόπνοοων σχεδίων του, για την ποιότητα ζωής και το περιβάλλον της πρωτεύουσας...

 

 

Λύθηκε το θέμα της μόλυνσης του περιβάλλοντος στο πολύπαθο κέντρο!

 

- Μέσα σ' όλα, να κι ένα άγαλμα της Κάλλας, που στήθηκε στην περιοχή της Ακρόπολης με fast track διαδικασίες και προκάλεσε - δυστυχώς - καθολική αποδοκιμασία.

      Είναι προφανές, ότι στο μυαλό του δημάρχου, ο κόσμος δεν πάει παρακάτω από το Attica. Ούτε υπάρχει στις προθέσεις του η δημόσια διαβούλευση ή η διαδικασία των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών.

Υπάρχει όμως μια ολόκληρη πόλη, που καθημερινά βυθίζεται στα ογκώδη προβλήματά της, περιβαλλοντικά, κοινωνικά, οικονομικά. Και δεν τη σώζουν ούτε τα χιλιάδες λαμπιόνια ούτε τα πάρκα τσέπης.

 

Τι συμβαίνει με τον Κώστα Μπακογιάννη; Υπάρχει εγγενής αδυναμία αντίληψης; Αλαζονεία; Τραγικό έλλειμμα επαφής με την πραγματικότητα; Who Knows.... Μπορεί και όλα αυτά μαζί... 

 

 

 

 *https://www.redtopia.gr/%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BD%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%BB%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%BF%CE%BC/

 

 

 

Πέθανε ο Ντέσμοντ Τούτου

 

 

 

      Ο Νοτιοαφρικάνος αγγλικανός αρχιεπίσκοπος Ντέσμοντ Τούτου (Desmond Tutu), κάτοχος του βραβείου Νόμπελ της Ειρήνης και ήρωας του αγώνα κατά του απαρτχάιντ, πέθανε σήμερα σε ηλικία 90 ετών, ανακοίνωσε ο πρόεδρος της χώρας, ο Σίριλ Ραμαφόσα. 

 

«Ο θάνατος του αρχιεπισκόπου επί τιμή Ντέσμοντ Τούτου είναι ένα νέο κεφάλαιο πένθους στον αποχαιρετισμό του έθνους μας σε μια γενιά εξαίρετων Νοτιοαφρικανών, που μας κληροδότησαν μια απελευθερωμένη Νότια Αφρική», δήλωσε ο πρόεδρος.

 

 

                                       Ποιος ήταν ο Ντέσμοντ Τούτου  

 

 

      Γιός ενός δασκάλου και μιας υπηρέτριας, αρχικά εργάστηκε ως δάσκαλος, στη συνέχεια σπούδασε θεολογία και έγινε ο πρώτος μαύρος Αγγλικανός Αρχιεπίσκοπος του Κέιπ Τάουν και του Γιοχάνεσμπουργκ. Μέσα από τις διαλέξεις του και τα γραπτά του, με τα οποία επέκρινε σφοδρά το καθεστώς του απαρτχάιντ, έγινε γνωστός ως η «φωνή» των μαύρων της Νότιας Αφρικής. Τα κηρύγματά του υπερέβησαν τα στενά εκκλησιαστικά όρια και έγιναν σύμβολα αντίστασης σε κάθε είδους καταπίεση και ανισότητα.

 

Μετά την εξέγερση των φοιτητών στο Σοβέτο και την κλιμάκωση των ταραχών, ο Τούτου υποστήριξε το οικονομικό μποϊκοτάζ της χώρας του, ενώ παράλληλα ενθάρρυνε συνεχώς τη συμφιλίωση μεταξύ των διαφόρων φατριών που σχετίζονταν με το απαρτχάιντ. Όταν ο Νέλσον Μαντέλα εξελέγη το 1994 ως ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της χώρας, διόρισε τον Τούτου ως πρόεδρο της Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης.

 

 

 

Στο έργο του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο Τούτου διατύπωσε το στόχο του για «μια δημοκρατική και δίκαιη κοινωνία χωρίς φυλετικές διακρίσεις» και διατύπωσε τις ελάχιστες προϋποθέσεις για την επίτευξη αυτού του στόχου, συμπεριλαμβανομένων της ισότητας των πολιτικών δικαιωμάτων για όλους, ενός κοινού συστήματος εκπαίδευσης και της παύσης της αναγκαστικής απέλασης.

Πέρα από το Νόμπελ Ειρήνης, είχε λάβει το βραβείο Άλμπερτ Σβάιτσερ για τον Ανθρωπισμό, το βραβείο Ειρήνης Γκάντι και επίσης το βραβείο του Ιδρύματος Ωνάση το 1981.

 

 

 

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!

Canto General - Los Libertadores

                     

 

 

                          

 

 

Στίχοι: Pablo Neruda
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη

Κι έρχεται το δέντρο, το δέντρο
της καταιγίδας, το δέντρο του λαού.
Απ’ τη γη ανεβαίνουν οι ήρωες του
όπως τα φύλλο απ’ το χυμό,
κι ο άνεμος θρίβει τα φυλλώματα
της βουερής ανθρωποθάλασσας
ώσπου πέφτει στη γη ξανά.
Κι έρχεται το δέντρο, το δέντρο
που τράφηκε με γυμνούς νεκρούς,
νεκρούς μαστιγωμένους
και πληγωμένους,
νεκρούς με απίθανη όψη.
παλουκωμένους σε κοντάρια,
κομματιασμένους στην πυρά,
αποκεφαλισμένους με τσεκούρια,
πετσοκομμένους απ" τα τέσσερα άλογα,
σταυρωμένους μες στην εκκλησιά.
Κι έρχεται το δέντρο, το δέντρο
που `ναι οι ρίζες του ζωντανές,
πήρε μαρτυρικό νίτρο,
φάγαν οι ρίζες του αίμα,
ρούφηξε δάκρυα απ’ το χώμα:
τ’ ανέβασε με τα κλαδιά του,
τα μοίρασε μες στην αρχιτεκτονική του.
Γίναν αόρατα λουλούδια, άλλοτε λουλού-
δια θαμμένα
κι άλλοτε τα πέταλα τους
φωτίσαν σαν πλανήτες.
Κι ο άνθρωπος μάζεψε απ’ τους κλώνους
τα δεμένα μπουμπουκάκια,
χέρι χέρι τα παράδωσε
τα ρόδια ή μαγνόλιες,
και κείνα ευθύς τη γη ανοίξαν,
κι έφτασαν ψηλά ως τ `αστέρια.
Αυτό το δέντρο των ελεύτερων.
Το δέντρο γη, το δέντρο ούννεφο,
το δέντρο ψωμί, το δέντρο ακόντιο,
το δέντρο γροθιά, το δέντρο φωτιά.
Το πνίγουν τα φουρτουνιασμένα νερά
του νύχτιου καιρού μας,
μα στο κατάρτι ζυγιάζεται
της εξουσίας του ο τροχός.
Άλλοτε πάλι ξαναπέφτουν
τα κλαδιά σπασμένα απο την οργή
και μια στάχτη απειλητική
σκεπάζει το αρχαίο μεγαλείο του:
έτσι πέρασε μες από άλλους καιρούς,
έτσι ξέφυγε το άγχος το θανατερό,
ώσπου ένα χέρι μυστικό,
κάποια μπράτσα αναρίθμητα,
ο λαός, φύλαξε τα κομμάτια,
έκρυψε αναλλοίωτους κορμούς,
και τα χείλη τους ήταν τα φύλλα
του πελώριου μοιρασμένου δέντρου
που διασπάρθηκε σ’ όλες τις μεριές,
που ταξίδεψε μ" όλες του τις ρίζες.
Αυτό είναι το δέντρο, το δέντρο
του λαού, όλων των λαών
της λευτεριάς, του αγώνα.
Έλα ως τη χαίτη του,
άγγιξε τις ξανανιωμένες του αχτίδες,
βύθισε το χέρι στα εργαστήρια
όπου ο παλλόμενος καρπός του
το φως του διαδίδει καθημερινά.
Σήκωσε τη γη τούτη οτα χέρια σου,
μέθεξε σε τούτη τη λαμπρότητα,
πάρε το ψωμί σου και το μήλο σου,
την καρδιά σου και το άτι σου
και στήσε φρούριο στο σύνορο,
στη μεθόριο της φυλλωσιάς του.
Υπερασπίσου τα χείλη
κάθε στεφάνης του,
μοιράσου τις εχθρικές του νύχτες,
άγρυπνα για το τόξο της αυγής,
στηρίζοντας το δέντρο, το δέντρο
που μεστώνει καταμεσής στη γη

 

 

 
Letras de Canciones: Pablo Neruda
Música: Mikis Theodorakis
Primera representaci: Maria Faradouri

AQUÍ viene el árbol, el árbol
de la tormenta, el árbol del pueblo.
De la tierra suben sus héroes
como las hojas por la savia,
y el viento estrella los follajes
de muchedumbre rumorosa,
hasta que cae la semilla
del pan otra vez a la tierra.
Aquí viene el árbol, el árbol
nutrido por muertos desnudos,
muertos azotados y heridos,
muertos de rostros imposibles,
empalados sobre una lanza,
desmenuzados en la hoguera,
decapitados por el hacha,
descuartizados a caballo,
crucificados en la iglesia.
Aquí viene el árbol, el árbol
cuyas raíces están vivas,
sacó salitre del martirio,
sus raíces comieron sangre
y extrajo lágrimas del suelo:
las elevó por sus ramajes,
las repartió en su arquitectura.
Fueron flores invisibles,
a veces, flores enterradas,
otras veces iluminaron
sus pétalos, como planetas.
Y el hombre recogió en las ramas
las caracolas endurecidas,
las entregó de mano en mano
como magnolias o granadas
y de pronto, abrieron la tierra,
crecieron hasta las estrellas.
Éste es el árbol de los libres.
El árbol tierra, el árbol nube,
el árbol pan, el árbol flecha,
el árbol puño, el árbol fuego.
Lo ahoga el agua tormentosa
de nuestra época nocturna,
pero su mástil balancea
el ruedo de su poderío.
Otras veces, de nuevo caen
las ramas rotas por la cólera
y una ceniza amenazante
cubre su antigua majestad:
así pasó desde otros tiempos,
así salió de la agonía
hasta que una mano secreta,
unos brazos innumerables,
el pueblo, guardó los fragmentos,
escondió troncos invariables,
y sus labios eran las hojas
del inmenso árbol repartido,
diseminado en todas partes,
caminando con sus raíces.
Éste es el árbol, el árbol
del pueblo, de todos los pueblos
de la libertad, de la lucha.
Asómate a su cabellera:
toca sus rayos renovados:
hunde la mano en las usinas
donde su fruto palpitante
propaga su luz cada día.
Levanta esta tierra en tus manos,
participa de este esplendor,
toma tu pan y tu manzana,
tu corazón y tu caballo
y monta guardia en la frontera,
en el límite de sus hojas.
Defiende el fin de sus corolas,
comparte las noches hostiles,
vigila el ciclo de la aurora,
respira la altura estrellada,
sosteniendo el árbol, el árbol
que crece en medio de la tierra.