Το ημερολόγιο του Ιω. Μεταξά, αποκαλυπτικό για τον δικτάτορα

       

           

  

      Αγιοποιήθηκε  για δεκαετίες ολόκληρες, με αποτέλεσμα να παρασιωπώνται, συστηματικά και έντεχνα, ο βίος και η πολιτεία του από το το τέλος του 19ου αιώνα μέχρι το 1941 που πέθανε ενώ οι Γερμανοί κατακτητές έμπαιναν στην Αθήνα.

Τα πεπραγμένα του, κάτω από το πέπλο της προσωπικής του ιδεολογίας, που δεν ήταν άλλη από την επιβολή του ολοκληρωτισμού, τη φασιστική διαπαιδαγώγηση και την πλήρη απέχθεια για τον κοινοβουλευτισμό και τη δημοκρατία, ("να πίω αίμα κοινοβουλευτικόν"1, γράφει!), καταγγέλλονται καί από τους πολιτικούς του αντιπάλους καί από πολιτικούς που συνεργάστηκαν μαζί του, αλλά κυρίως ΟΜΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΔΙΟ, ΑΠΕΡΙΦΡΑΣΤΑ, ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ.

    

                                                Το ημερολόγιο

        Αποτελείται από 4 τόμους, σε σύνολο 2.000 σελίδων περίπου. Γράφει για τα δημόσια πράγματα, αλλά και για όλα τα προσωπικά και οικογενειακά του θέματα. Δεν παραλείπει και ...μακρόσυρτες φιλοσοφικού τύπου αναλύσεις και κείμενα πολιτικών μανιφέστων. Εντυπωσιάζει η αναφορά σε εσώψυχες και μύχιες σκέψεις του και γίνεται φανερό, πως το ημερολόγιο, για τον Μεταξά, είναι ένα καταφύγιο που ο ψυχισμός του έχει απόλυτη ανάγκη. Σε κάθε περίπτωση, αποτελεί πολύτιμη πηγή για την ιστορική περίοδο που αναφέρεται και βεβαίως για την ανάλυση της προσωπικότητάς του.

 

                                             Ολοκληρωτική ιδεολογία

Όλο του το γραπτό διαπνέεται από λατρεία για την γερμανική φυλή, εκφράζεται δε συγχρόνως κατά των Εβραίων2.

 

 

    

Ο Μεταξάς με τον Γκαίμπελς στην Αθήνα, το 1939

 

 

Παράλληλα, διακηρύσσει συνεχώς την απόλυτη αφοσίωση και υποταγή στον Βασιλιά, σε σημείο, να δηλώνει ξεκάθαρα, ότι αδιαφορεί για την πατρίδα: "...Μου είναι αδιάφορον αν  αι πράξεις του προξενούν καλόν ή κακόν εις το Έθνος. Τον ακολουθώ τυφλώς σε ό, τι θέλει"3. 

Ο Μεταξάς, όσο και αν προσπάθησε, ποτέ δεν τιμήθηκε με την ψήφο του ελληνικού λαού. Το κόμμα του λάμβανε, κάθε φορά, πολύ μικρό ποσοστό, παραμένοντας στο περιθώριο. Γι αυτό, προσπαθούσε να επιβληθεί, βασιζόμενος  πάντα στο στρατό και στις συνωμοτικές οργανώσεις, κινούμενος στο παρασκήνιο, προετοιμάζοντας κινήματα και χειραγωγώντας πολιτικές αποφάσεις. Να σημειωθεί, πως ο Ελευθέριος Βενιζέλος τον είχε υποπτευθεί και για την εναντίον του απόπειρα δολοφονίας, το 1933.

                                             Ψυχοπαθολογίες....       

      Αυτό που προκαλεί κατάπληξη στο ημερολόγιο, είναι ο ψυχισμός του και σίγουρα θα άξιζε τον κόπο να αποφανθούν οι ειδικοί περί αυτού.  Ατέλειωτες οι εξάρσεις μεγαλωσύνης και οι φανταστικές ιδέες περί του εαυτού του. 

Π.χ., το 1912: "Έγινα, ως βλέπεις, μεγάλος άνθρωπος....Είμαι τρανός" ...Αν έλειπε και αυτό το μεθοδικόν και λεπτομερές πνεύμα το ιδικόν μου, τί θα εγίνετο η Ελλάς; Ή το 1927: "Έσωσα την Ελλάδα!"4 και άλλα τέτοια. 

Περιγράφει ακόμα την ...καπελλιέρα του, που χωράει το ..λοφίο του και αναφέρει, ότι χρειάζεται ...γόβες λουστρίνια!!5

Είναι γνωστό πόση θυμηδία προκαλούν μέχρι σήμερα, οι συχνές αναφορές του στο ημερολόγιο, για κάποιες "προσωπικές" του συνήθειες!!! 

Αναρίθμητες φορές , όπως ομολογεί ο ίδιος, βασανίζεται, σε όλο το βίο του, από συνεχείς μεταπτώσεις, καταθλίψεις και εξάρσεις και μάλιστα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για να τις καταπολεμήσει. 

Διακατέχεται συχνά από απίστευτα συμπλέγματα κατωτερότητας. Γράφει το 1934: "Περνώ αφανής"... Και το 1940, μεσούντος του ελληνοϊταλικού πολέμου, σε μια συναντηση με τους Άγγλους: "Με προσέχουν πολύ ολίγον. Δεν ξέρω αγγλικά. Είμαι και κοντός".6

Δεν κρύβει, πως στο Επιτελείο τον αποκαλούσαν ανισόρροπο και ακόμη αναφέρεται διεξοδικά στον αδελφό του, ο οποίος πέθανε στο ψυχιατρείο, αλλά και στην αδελφή του, η οποία έπασχε και αυτή από σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα. Παράφρονα επίσης, τον θεωρούσε ο Γεώργιος Βλάχος της Καθημερινής...7   

                                    

 

                                  

                           Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου Αυγούστουμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμμ

 

 

     Ο Μεταξάς στο ημερολόγιό του, σχετικά με τη δικτατορία που εγκαθίδρυσε με τον Γεώργιο Β΄, αναφέρεται πιο πολύ στις περιοδείες και ομιλίες του, στις συνεργασίες του με τον διαβόητο Υπουργό Ασφαλείας Μανιαδάκη και δίνει μεγάλο βάρος στη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας μέσα από τις τάξεις της ΕΟΝ. Δηλώνει πως τον ενδιαφέρει η τάξη και η ασφάλεια του καθεστώτος, πάση θυσία. 

Συγχρόνως αποσιωπά:

-  Τις χιλιάδες εκτοπίσεις, και διώξεις  (αναμεσά τους, αυτές των πρώην Πρωθυπουργών, Ανδρέα Μιχαλακόπουλου, που πέθανε άρρωστος στην εξορία,  Αλεξάνδρου Παπαναστασίου, που τέθηκε σε κατ΄οίκον περιορισμό και πέθανε λίγο μετά και Γεωργίου Καφαντάρη, που έμεινε στην εξορία σε όλη τη διάρκεια της δικτατορίας).

Ο διαβόητος Μανιαδάκης

- Τη σωρεία φυλακίσεων πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος και τα μεσαιωνικά βασανιστήρια. Ο υπουργός και έμπιστος του Μεταξά, Κ. Μανιαδάκης, έμεινε στην ιστορία για το μαρτύριο του πάγου και του ρετσινόλαδου...

- Το κάψιμο, τη λογοκρισία και απαγόρευση βιβλίων (αναμεσά τους, έργων του Σοφοκλή, του Θουκυδίδη, του Παπαδιαμάντη, του Μολιέρου κ. ά.!!!).

- Τη φασιστική διαπαιδαγώγηση της νεολαίας κατά τα χιτλερικά πρότυπα

- Τα μεγάλα βάρη που επωμίστηκε ο ελληνικός λαός για την πολεμική προετοιμασία με σκληρή επιβολή φόρων και με δημεύσεις καταθέσεων! 

Και φυσικά ούτε λέξη για το μεγάλο σκάνδαλο των εράνων υπέρ της Αεροπορίας, τα χρήματα των οποίων, κατέληξαν στις τσέπες ημετέρων. Εξ ου και η έκφραση, "έγινε της Αεροπορίας"!  

                          

 

 

                           Το έπος του '40 και ένας ....έντρομος δικτάτωρ

 

     Μπορεί να ηρωοποιήθηκε απο τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις για το ΟΧΙ στους Ιταλούς, όμως ο Μεταξάς, αν και θαυμαστής των φασιστικών καθεστώτων και λάτρης της γερμανικής φυλής, καμμία άλλη επιλογή δεν είχε, εξαιτίας της απόλυτης υποταγής στον αγγλόφιλο Βασιλιά Γεώργιο Β΄, ελέω του οποίου βρισκόταν στην εξουσία. Άλλωστε, στις 30 Οκτωβρίου, παραδέχεται στους δημοσιογράφους, πως δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά, διότι "οι Άγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος".8

Στο ημερολόγιό του, εκφράζει τον εντυπωσιασμό του, αλλά και την ανησυχία του για τον ενθουσιασμό του ελληνικού λαού, σχετικά με τον επερχόμενο πόλεμο:

 "Φανατισμός του λαού αφάνταστος.... Με ανησυχεί η υπεραισιόδοξος κοινή γνώμη...Λαός να μην παρασύρεται από ψευδείς επιτυχίας"9.

 

 

 

Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, ο δικτάτορας εκφράζει μεν στο ημερολόγιο του το θαυμασμό του για τη γενναιότητα του λαού ("ηρωϊκός λαός"), αλλά συγχρόνως έχουμε έναν αμήχανο και έντρομο Πρωθυπουργό, που έχει ακόμη και ψυχωτικά επεισόδια εν είδει παραληρήματος... Από τη μια ...σταυροκοπιέται και προσεύχεται για να σωθεί το Έθνος και από την άλλη, ανησυχεί για το δικό του μέλλον:

"Ο Θεός μας βοηθεί. Γεννηθήτω το θέλημά του ...Η μεγάλη μάχη αύριον!! - Θεέ μου, βοήθησέ μας ... Συνεχείς νίκαι... Ανησυχίαι διά το μέλλον μου; Είναι σωστό αυτό; Εκ μέρους μου; ...Με τη βοήθεια του Θεού και της Παναγίας... Εβοήθησε και πάλι, όπως πάντα ο Θεός....Φαντασίες νοσηρές, ονειροπολήματα νοσηρά. Τα δαιμόνια! Τα δαιμόνια! ...Βράδυ - ιδέες φανταστικές διωγμού εναντίον μου και εκδικήσεως του Θεού. Και όλα διελύθησαν. Τρεις φορές το Πάτερ ημών...10

Και όταν οι Γερμανοί είναι προ των πυλών, αυτός, ο αποκαλούμενος "εθνικός κυβερνήτης", έχει πανικοβληθεί και μοιάζει να τα έχει εντελώς χαμένα:

 Βαρειά μελαγχολία ...Στα χέρια του Θεού! Στη θέλησί του! ...Απετάθην στον Θεό. Με δέησι ...με προσευχή ...Καταφυγή μου Θεός! Όλα χάνονται...Βαρειά μελαγχολία....Όλα χάνονται.11

 

 

Το ημερολόγιο του Μεταξά σταματά στις 17/1/41 και λίγες μέρες μετά (29/1), ανακοινώνεται ο θάνατός του. Όμως τα έργα και οι ημέρες του μεταξικού καθεστώτος συνεχίστηκαν: 

Μετά την είσοδο των Γερμανών στη χώρα, το καθεστώς του παρέδωσε στους κατακτητές, ως ομήρους, 1200 φυλακισμένους και εξόριστους πολιτικούς του αντιπάλους, με αποτέλεσμα 677 να εκτελεστούν...

 

 

 Σημειώσεις:

1. τόμος 1ος, σελ.500

2. τόμος 4ος, σελ. 399 και 448 

3. τόμος 1ος, σελ 527

4. τόμος 2ος, σελ. 151 και 218 και τόμος 3ος, σελ. 551

5. τόμος 2ος, σελ. 153

6. τόμος 4ος, σελ. 94 και 540

7. τόμος 3ος, σελ. 243

8. τόμος 4ος, σελ. 523  

9. τόμος 4ος, σελ. 516 και 520

10. τόμος 4ος, σελ. 532 - 547

11. τόμος 4ος, σελ. 550 - 560 

 

Πηγή: "Μεταξάς. Το προσωπικό του ημερολόγιο", Εκδόσεις Γκοβόστη

 

Καταδικάστηκε ο Εισαγγελέας Ιω. Διώτης για τη λίστα Λαγκάρντ

      Σε δέκα χρόνια με αναστολή καταδίκασε ομόφωνα το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων της Αθήνας τον πρώην επικεφαλής του ΣΔΟΕ, γνωστό εισαγγελέα Ιωάννη Διώτη, σχετικά με υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ. 

Το δικαστήριο έκρινε, ότι δεν αξιοποίησε τα στοιχεία της λίστας των Ελλήνων καταθετών στην τράπεζα HSBC, προκειμένου να μην ελεγχθούν, τα 2.059 πρόσωπα της λίστας. Αντίθετη άποψη είχε ο Εισαγγελέας του Δικαστηρίου, ο οποίος στην αγόρευσή του ζήτησε να κηρυχθεί αθώος, λόγω έλλειψης δόλου.

     

Υπενθυμίζεται, ότι δριμεία πολεμική κατά του εισαγγελέα Ιωάννη Διώτη, ως επικεφαλής του ΣΔΟΕ, είχε ασκήσει στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, η τότε Πρόεδρος, Ζωή Κωνσταντοπούλου. Είχε έρθει σε σκληρή αντιπαράθεση μαζί του και είχε ζητήσει να παραπεμφθεί στη Δικαιοσύνη μαζί με τον Ευάγγελο Βενιζέλο για σωρεία αδικημάτων σχετικά με τη λίστα Λαγκάρντ. 

 

 

Σαν σήμερα, πριν 40 χρόνια, έσβησε η ντίβα του εικοστού αιώνα

      "Casta diva". Μια προσευχή που φτάνει ως τον ουρανό... Η άρια από τη "Νόρμα του Μπελλίνι έχει πλέον ταυτιστεί με τη φωνή της Μαρίας Κάλλας   

 

 

 

       Σαν σήμερα στις 16  Σεπτεμβρίου 1977 έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 54 ετών, η Mαρία Κάλλας, η μεγαλύτερη σοπράνο του εικοστού αιώνα, που με τα μοναδικά φωνητικά αλλά και υποκριτικά της προσόντα, ανανέωσε την όπερα και πλέον αποτελεί σημείο αναφοράς για κάθε νέα λυρική καλλιτέχνιδα. Η φωνή της χαρακτηρίστηκε θεϊκή και οι ερμηνίες της συνώνυμο της τελειότητας.

 

Γεννήθηκε το 1923 στη Νέα Υόρκη, ως Μαρία Καλογεροπούλου,  εκεί πήρε τα πρώτα μαθήματα μουσικής και μάλιστα στα έντεκα κέρδισε το πρώτο βραβείο σε διαγωνισμό παιδικών φωνών.

 

Δεύτερη από αριστερά η μικρή Μαρία Καλογεροπούλου, με το εκπληκτικό βλέμμα τής μελλοντικής πριμαντόνας!

 

 

Τη δεκαετία 1937-1947 βρέθηκε στην Αθήνα, όπου συνέχισε τις σπουδές τραγουδιού και είχε την τύχη να έχει μια σπουδαία δασκάλα, τη διάσημη  Ε λ β ί ρ α   ν τ ε   Ι ν τ ά λ γ κ ο, σημαντική τραγουδίστρια της όπερας στις αρχές του 20ού αιώνα. Της γνώρισε την υψηλή τεχνική των ρόλων του ιταλικού ρομαντικού ρεπερτορίου και της πρόσφερε αμέριστη βοήθεια αυτά τα δύσκολα χρόνια. Συχνά κατά τη διάρκεια της καριέρας της, η Κάλλας δήλωνε, ότι οφείλει πολλά στην Ελβίρα ντε Ιντάλγκο.

 

 

 

Εδώ με την Ελβίρα ντε Ιντάλγκο στο Ηρώδιο, όταν πια η Κάλλας ήταν διάσημη

Μεσουράνησε στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα παγκοσμίως και αποτέλεσε αντικείμενο λατρείας.

 

   

Kαθοριστική συμβολή στην εξέλιξή της, αυτή του επιχειρηματία Τζιοβάννι Μπαττίστα Μενεγκίνι, του άντρα που παντρεύτηκε. Ο Μενεγκίνι μεταβίβασε τις επιχειρήσεις του σε συγγενείς του και αφοσιώθηκε εξ' ολοκλήρου στην καρριέρα της Κάλλας. 

 

Ανάμεσα στους ακριβούς της φίλους και στενούς συνεργάτες ο Πιερ Πάολο Παζολίνι και ο Λουκίνο Βισκόντι...

 

 

 

 

Η συνάντησή της με τον Ωνάση υπήρξε καταστροφική για την προσωπική της ζωή, αλλά και για την καρριέρα της.

 

 

 

Θεωρείται, πως η εγκατάλειψή της, κατά τρόπο προσβλητικό, από τον Έλληνα εφοπλιστή, ήταν το τελικό χτύπημα, που την έκανε να απομονωθεί και συνετέλεσε κατά πολύ, να οδηγηθεί στο  θάνατο... 

 

Στο διαμέρισμά της στο Παρίσι, τα τελευταία χρόνια της μοναξιάς...

Η μεγάλη ντίβα αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην Τέχνη, παραδόθηκε με πάθος στον έρωτα, όπως η αγαπημένη της ηρωίδα, η Νόρμα και είχε ένα μοιραίο τέλος...

     

 

     

Πέθανε ο μεγάλος θεατρικός σκηνοθέτης Πίτερ Χολ

        Ο σπουδαίος Βρετανός σκηνοθέτης, με σημαντική παρουσία και στην Επίδαυρο,  σερ Πίτερ Χολ (Sir Peter Hall), έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 86 ετών.

Ίδρυσε το Royal Shakespeare Company, έναν από τους κορυφαίους θεατρικούς οργανισμούς στη Βρετανία. Το 1973 ανέλαβε το Εθνικό Θέατρο της Βρετανίας, διαδεχόμενος τον σερ Λόρενς Ολίβιε, ως το 1988 που αποχώρησε και ίδρυσε το  Peter Hall Company.

 

1973:  Πίτερ Χολ, Λώρενς Ολίβιε

 

Είχε ανεβάσει την πρεμιέρα της αγγλικής εκδοχής του «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ, αλλά και την παγκόσμια πρεμιέρα του «Γυρισμού» του Χάρολντ Πίντερ. «Ο Πίτερ Χολ στους ώμους του σήκωσε όλο το βρετανικό θέατρο όπως το γνωρίζουμε», δήλωσε για την μεγάλη απώλεια ο νυν διευθυντής του βρετανικού Εθνικού Θεάτρου Ρ. Νόρις. Η τελευταία του παραγωγή ήταν η «Δωδέκατη Νύχτα» του Σαίξπηρ, το 2011, για το Εθνικό Θέατρο της Βρετανίας. 

Επίσης, είχε σκηνοθετήσει όπερες για το φεστιβάλ του Μπαϊρόιτ και αρκετές ταινίες στη μεγάλη και τη μικρή οθόνη. 

Άφησε ένα τεράστιο έργο στη θεατρική σκηνοθεσία σε ένα απαιτητικό ρεπερτόριο.

 

                                     Ο Πίτερ Χολ και η Επίδαυρος

 

       Το ελληνικό κοινό ευτύχησε να δεί πολλές φορές παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας από τον μεγάλο Βρετανό θεατράνθρωπο, στην Επίδαυρο, από το 1980. Ο Πίτερ Χολ είχε διαμορφώσει, μετά από βαθιά μελέτη και έρευνα, ένα δικό του, διακριτό κώδικα σκηνοθετικής προσέγγισης της αρχαίας τραγωδίας και της κωμωδίας, συνδυάζοντας το σύγχρονο πνεύμα με την κλασική παράδοση. Κατά την άποψή του, ο χώρος του περίφημου αρχαίου θεάτρου επέβαλε λιτά έως καθόλου σκηνικά. Ένα άλλο δε χαρακτηριστικό της σκηνοθεσίας του υπήρξε η χρήση μάσκας για τους ηθοποιούς, όπως συνέβαινε στην αρχαία Αθήνα.

 

                                                      «Βάκχες», 2002

 

 

«Ορέστεια» του Αισχύλου, «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη, «Οιδίπους τύραννος» και «Οιδίπους επί Κολωνώ» του Σοφοκλή,  «Βάκχες» του Ευριπίδη, μερικές από τις σπουδαίες παραστάσεις του, με ερμηνευτές εξαιρετικούς σαιξπηρικούς ηθοποιούς...

                                    «Ορέστεια», 1981

 

Ο Μακρόν και το μακρύ χέρι της Γαλλίας

       Αφού πληροφορηθήκαμε με πάσα λεπτομέρεια για τις στυλιστικές επιλογές της κυρίας Μακρόν, μήπως είναι καιρός να ασχοληθούμε για ποιό λόγο ήρθε ο Μακρόν στην Αθήνα; Κατ΄αρχάς δεν ήρθε μόνος του, αλλά με "βαριά" συνοδεία μεγάλης ομάδας μεγαλοεπιχειρηματιών.

Για το θέμα του προγράμματος λιτότητας, ήταν ξεκάθαρος: Πρέπει να το τηρήσουμε απαρέγκλιτα. Όσο για το ενδεχόμενο ελάφρυνσης  του χρέους, είχε μόνο ευχολόγια...

Πάντως, η (αυτοπροσδιοριζόμενη) αριστερή μας κυβέρνηση τον υποδέχθηκε μετά φανών και λαμπάδων και μέχρι στην Πνύκα τον ανέβασε για να μας αναλύσει μεγαλοπρεπώς, πώς θα κάνουμε την Ευρώπη ισχυρή, ακολουθώντας κατά γράμμα τα μνημόνια. Προφανώς, κατά τον Γάλλο Πρόεδρο, αυτό θα συμβεί, εφόσον πραγματοποιηθεί η οικονομική εισβολή της Γαλλίας στην πτωχευμένη μας χώρα. Βλέπετε, υπάρχουν δημόσια περιουσιακά στοιχεία και υποδομές που δεν έχουμε πουλήσει  ακόμα. Το γαλλικό επενδυτικό ενδιαφέρον στρέφεται κατά κύριο λόγο:

 

- στην εξαγορά των εταιρειών νερού και ηλεκτρισμού, ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ και ΔΕΗ

 

- στις εξορύξεις πετρελαίου στο Ιόνιο και στη νότια Κρήτη  (TOTAL)

 

- στις συγκοινωνίες και στη διαχείριση απορριμάτων

 

- στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (TOTAL)

 

- στην αμυντική βιομηχανία (όμιλος DASSAULT)

 

Ακόμα, έγιναν νύξεις για την Τράπεζα Αττικής και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης...

 

       Κατά τα άλλα, τα ελληνικά ΜΜΕ εστίασαν, κατά κόρον, στην αμφίεση της κυρίας Μακρόν και μάλιστα, αυτό το τόσο σημαντικό για μας θέμα, αναλύθηκε και με άρθρα! 

"Μια φορά θυμάμαι" την Αρλέτα....

   

       Η ξεχωριστή τραγουδίστρια και τραγουδοποιός, Αρλέτα, έφυγε σήμερα από τη ζωή στα 72 της χρόνια. Συνεργάστηκε με μεγάλους και γνωστούς συνθέτες όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Γιάννης Σπανός, ο Νότης Μαυρουδής. Φωνή ιδιαίτερη, με αισθαντικότητα και με το δικό της μοναδικό τρόπο ερμηνείας, άφησε το στίγμα της στο ελληνικό τραγούδι. Όπως έγραψε ο Γιώργος Παπαστεφάνου: 

" ...Η Αρλέτα είχε επιλέξει το κοινό της κι ο κόσμος αυτός την λάτρεψε. Έδειχνε να μην είναι εύκολη, απλώς ήταν σοβαρή και απαιτητική. Δεν ακολούθησε τα τσαλίμια της καριέρας, δεν κολάκεψε κανέναν, δεν κατέβηκε εκείνη τα σκαλιά. Ανέβασε τους ακροατές της προς το μέρος της. Από την αρχή ήταν η διανοούμενη του Νέου Κύματος, ευφυής, καλλιεργημένη, πρωτότυπη, γεμάτη φαντασία..."

 

                                     

         

                                    

                                           

Φωτογραφία: Του Σπύρου Στάβερη, 2000, για το υπεριοδικό Symbol

Η 4η Αυγούστου "του πάγου και του ρετσινόλαδου"

Ο δικτάτορας ενώ τον χαιρετούν φασιστικά

 

 

  Σαν σήμερα, στις 4 Αυγούστου 1936, παραμονή εικοσιτετράωρης πανελλαδικής απεργίας, ο Ιωάννης Μεταξάς, με τη συγκατάθεση του βασιλιά, επικαλούμενος κίνδυνο εσωτερικών ταραχών και ασταθή διεθνή κατάσταση, ανέστειλε επ' αόριστον την ισχύ των διατάξεων του Συντάγματος που κατοχύρωναν τις προσωπικές και συλλογικές ελευθερίες και διέλυσε τη Βουλή, καταλύοντας τον  κοινοβουλευτισμό και επιβάλλοντας δικτατορία.

 

 

Οι πρωτεργάτες της δικτατορίας, Ιω. Μεταξάς και βασιλιάς Γεώργιος  Β'






ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ, ΕΚΤΟΠΙΣΜΟΙ, ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ 

Ο Κ. Μανιαδάκης, ο διαβόητος υφυπουργός Εθνικής Ασφαλείας της 4ης Αυγούστου, που έμεινε στην ιστορία για το βασανιστήριο του "πάγου και ρετσινόλαδου"...

 

Η αστυνομία του καθεστώτος στράφηκε με σκληρότητα κατά των αντιπάλων του και ο υφυπουργός Ασφαλείας Κ. Μανιαδάκης έγινε ο φόβος και τρόμος κάθε δημοκρατικού πολίτη. Το όνομά του έμεινε στην ιστορία για τα βασανιστήρια που εφάρμοζε και συνώνυμο με το απεχθές μαρτύριο του "πάγου και ρετσινόλαδου"... Αναρίθμητοι αντίπαλοι του καθεστώτος εκτοπίστηκαν σε ξερονήσια και βασανίστηκαν φρικτά στα κρατητήρια.

Ο Γεώργιος   Κ α φ α ν τ ά ρ η ς   σε ανακοίνωση διαμαρτυρίας γράφει:  «Αι αυθαίρετοι συλλήψεις είναι συνήθη φαινόμενα. Πάμπολλοι είναι οι υποβληθέντες εις μεσαιωνικά μαρτύρια».

 

 

ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΣΟΦΟΚΛΗ!

 

      Αμέσως επιβλήθηκε αυστηρή λογοκρισία στις και ιδρύθηκαν ειδικές επιτροπές λογοκρισίας για τον τύπο, το θέατρο και τον κινηματογράφο.

Κατασχέθηκαν τα βιβλία που δεν άρεσαν στο καθεστώς και οργανώθηκαν δημόσιες τελετές για  ν α    κ α ο ύ ν,  κατά τα χιτλερικά πρότυπα. Ανάμεσά τους, έργα του Φρόιντ, του Τσβάιχ, του Ντοστογέφσκι, του Γκαίτε, αλλά και του Παπαδιαμάντη και του Καρκαβίτσα!  Λογοκρίθηκε ακόμα και ο Θουκυδίδης και συγκεκριμένα ο «Επιτάφιος του Περικλή», ενώ απαγορεύθηκε και η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή που επρόκειτο να ανεβεί στο Εθνικό Θέατρο. Μετά τον θόρυβο που δημιουργήθηκε, η παράσταση ανέβηκε μεν, αλλά είχαν αφαιρεθεί κάποιοι «επιλήψιμοι» στίχοι! 

Χαρακτηριστικά, ο Κάρολος Κουν είχε αφηγηθεί στην ΕΡΤ (12/9/84) την προσωπική του περιπέτεια:

«Με κάλεσαν στην Ασφάλεια του Μεταξά για απολογία επειδή παρουσιάζω κομμουνιστικά έργα. Τους ρώτησα να μου πουν ποια έργα που ανεβάζω είναι κομμουνιστικά και μου απάντησαν "Ο Πλούτος" του Αριστοφάνη και "Ο κατά φαντασίαν ασθενής" του Μολιέρου»!!

   

              

Ο Μεταξάς με τον Γκαίμπελς, το 1939, στην Αθήνα

 

 

              ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΤΑ ΤΑ ΦΑΣΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ

    

      Το εκπαιδευτικό σύστημα υπέστη σημαντική οπισθοδρόμηση, καθώς κύριος προσανατολισμός της μεταξικής εκπαιδευτικής πολιτικής ήταν η ενίσχυση της περίφημης Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας (ΕΟΝ), της οποίας αρχηγός ήταν ο ίδιος ο δικτάτορας και υπαρχηγός ο διάδοχος του θρόνου πρίγκιπας Παύλος. 

Επίσης ο Μεταξάς εκτός από Πρωθυπουργός και υπουργός Στρατιωτικών ήταν συγχρόνως και υπουργός Παιδείας! 

Η συμμετοχή στην ΕΟΝ, τύποις δεν ήταν υποχρεωτική, όμως η μη συμμετοχή των νέων είχε δυσμενείς επιπτώσεις, στην πραγματικότητα δηλαδή ήταν αναγκαστική. Οι  αντιφρονούντες εκπαιδευτικοί εκτοπίστικαν, με συνέπεια στα σχολεία να γίνεται πλέον συστηματική προπαγάνδα υπέρ του καθεστώτος μέσα από τη διδασκαλία και τα νέα βιβλία. Στην ΕΟΝ ήταν συνεχής η προσπάθεια διαπαιδαγώγησης κατά τα φασιστικά πρότυπα, ακόμα και σε μικρά παιδιά. Πολύ χαρακτηριστικός ήταν και ο ναζιστικός χαιρετισμός (φωτό). Οι νέοι διδάσκονταν μεταξύ των άλλων,  να έχουν ως πρότυπο την αρχαία κοινωνία και εκπαίδευση των Σπαρτιατών (αντί της Αθηναϊκής Δημοκρατίας) και την πίστη στο θεσμό της Βασιλείας. Ως κύριο μέσο θεραπείας των κοινωνικών προβλημάτων προπαγανδιζόταν στα σχολικά βιβλία η  ...ελεημοσύνη.

 

 

 

                   ΤΑ ΦΙΛΟΛΑΪΚΑ ΜΕΤΡΑ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ

 

      Προσπαθώντας να προσεταιριστεί τις τάξεις των αγροτών και των εργατών, το καθεστώς της 4ης Αυγούστου έλαβε πράγματι ορισμένα  φιλολαϊκά μέτρα. Ανάμεσά τους, η ρύθμιση των αγροτικών χρεών, η συνέχιση της αγροτικής μεταρρύθμισης και η καθιέρωση του θεσμού της υποχρεωτικής διαιτησίας μεταξύ εργατοϋπαλλήλων και εργοδοτών. Το σημαντικότερο ήταν, ότι έσπευσε να εφαρμόσει αποφάσεις των προηγουμένων κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων για τη λειτουργία του ΙΚΑ, χωρίς όμως να προβλέψει πόρους για τη χρηματοδότησή, με αποτέλεσμα τον ιδιαίτερα αργό ρυθμό ασφάλισης των εργαζομένων. Επίσης  θέσπισε μεν συλλογικές συμβάσεις εργασίας, αλλά  οι συνδικαλιστές διορίζονταν από το καθεστώς!

(Να σημειωθεί, ότι η ίδρυση του ΙΚΑ και η θέσπιση του 8ώρου είχαν γίνει πριν από την εγκαθίδρυση της μεταξικής δικτατορίας, με το Ν. 6298/1934, επί Παν. Τσαλδάρη, το ΙΚΑ και με το Π. Δ. 27/6/1932 επί Βενιζέλου, η καθιέρωση του 8ώρου. Είχε προηγηθεί ο νόμος 2269/1920 επί Βενιζέλου πάλι, με τη νομοθετική κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας.)

 

                           ΟΙ ΠΡΟΗΓΗΘΕΙΣΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΝΑΤΑΡΑΧΕΣ

 

       Μεγάλης έντασης εργατικές κινητοποιήσεις υπήρξαν κατά το διάστημα που προγήθηκε της μεταξικής δικτατορίας.

Στο Σουφλί απεργούν 10.000 μεταξοπαραγωγοί και ξεσπούν αγροτικά συλλαλητήρια στη Μακεδονία και προειδοποιητική απεργία των καπνοπαραγωγών της Καβάλας.

Στις 29 Απριλίου αρχίζει η μεγαλύτερη απεργία διαρκείας στη Θεσσαλονίκη από τους καπνεργάτες, που επεκτείνεται στις Σέρρες, το Λαγκαδά, το Βόλο, τη Δράμα, την Ξάνθη και στην Καρδίτσα. 

 

Η μάνα που θρηνεί το νεκρό γιό της, τον καπνεργάτη Τάσο Τούση κατά τις κινητοποιήσεις του Μαΐου 1936 στη Θεσσαλονίκη, ενέπνευσε το Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον "Επιτάφιο"..

Την Πρωτομαγιά σύσσωμος ο εργατικός κόσμος της Θεσσαλονίκης εξεγείρεται. Η αστυνομική βία που ξεσπά, με τη βοήθεια του στρατού ξεπερνάει κάθε όριο,  σε σημείο που κατεβαίνουν για συμπαράσταση στους καπνεργάτες και πολλοί κλάδοι εργαζόμενων. Λόγω της γενικευμένης εξέγερσης παραλύει κάθε επαγγελματική δραστηριότητα. Αστυνομία και ο στρατός αποσύρονται  στα τμήματα και στα στρατόπεδα. Κομβικό σημείο, η λιποταξία σημαντικού μέρους του στρατού προς τους απεργούς!

Το εργατικό κίνημα καταστέλλεται βίαια στις 9 Μαΐου, αφήνοντας πίσω 12 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Η 24ωρη πανελλαδική απεργία της ΓΣΕΕ στις 13 Μαΐου για τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης, οδήγησε σε συλλήψεις απεργών, φυλακίσεις και εκτοπίσεις εκατοντάδων κορυφαίων στελεχών του εργατικού κινήματος. 

Ο δρόμος προς την 4η Αυγούστου είναι πλέον ανοιχτός. Ο Μεταξάς μόλις ανέλαβε, διόρισε πρόεδρο της ΓΣΕΕ τον Αριστείδη  Δημητράτο που ήταν ταυτόχρονα και υπουργός Εργασίας!! 

 

       ΗΡΩΟΠΟΙΗΣΗ, ΜΕ ΑΠΟΣΙΩΠΗΣΗ ΤΩΝ ΣΚΟΤΕΙΝΩΝ ΠΤΥΧΩΝ...

 

Ο Μεταξάς θεωρήθηκε ικανός ως στρατιωτικός και του πιστώνεται η καλή πολεμική θωράκιση της χώρας ενόψει του επερχόμενου πολέμου, αν και αμφισβητείται η χρησιμότητα των τεράστιων αμυντικών έργων, ως γενομένων στα πλαίσια μιας ξεπερασμένης πολεμικής αντίληψης. Π.χ. την ιλιγγιώδους κόστους περίφημη "γραμμή Μεταξά", οι Γερμανοί απλώς την ...παρέκαμψαν.

Με την άρνησή του να επιτρέψει την είσοδο των Ιταλών στη χώρα το '40, απέκτησε, έστω και προσωρινά, τη γενική αποδοχή και μεταπολεμικά, διατηρήθηκε συμπάθεια και θαυμασμός στο πρόσωπό του από μερίδα πληθυσμού, συνεπικουρούντος και του γεγονότος της μη καταδίκης τού σκληρού αντιδημοκρατικού καθεστώτος της 4ης Αυγούστου από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις, της αναφοράς του δικτάτορα, ως ήρωα του "Όχι" στα σχολικά βιβλία κλπ. Μάλιστα, κατά κάποιο τρόπο, η στάση του το '40 θεωρήθηκε για πολλούς  "συγχωροχάρτι" για το σκληρό δικτατορικό καθεστώς. 

Όμως:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Αποσιωπώνται τελείως οι αιματηρές οικονομικές θυσίες του ελληνικού λαού, που με  το υστέρημά του ανέλαβε το γιγαντιαίο οικονομικό κόστος της στρατιωτικής ετοιμασίας, με νέους φόρους και  δήμευση καταθέσεων. 

Μάλιστα  ο «Έρανος υπέρ Αεροπορίας»,  έγινε φράση συνώνυμη με την κατάχρηση δημόσιου χρήματος, αφού χρήματα που συγκεντρώθηκαν για την αγορά αεροσκαφών βρέθηκαν στα θυλάκια στελεχών και φίλων του Μεταξά**.

- Αποσιωπάται, ότι το μεταξικό καθεστώς προέβη στην εξής κατάπτυστη πράξη:

Μετά την είσοδο των Γερμανών στη χώρα, παρέδωσε, ως ομήρους, 1200 φυλακισμένους και εξόριστους πολιτικούς του αντιπάλους, στους κατακτητές, με αποτέλεσμα 677 να εκτελεστούν...* 

- Απεκρύβη, επιμελώς, το "βεβαρημένο" παρελθόν του Μεταξά, όταν η κυβέρνηση Γούναρη τον διέταξε το 1922 να αναλάβει επικεφαλής της Μικρασιατικής Εκστρατείας στην πιο κρίσιμη στιγμή και εκείνος αρνήθηκε να παράσχει υπηρεσίες προς την πατρίδα, "έκανε πίσω"! 

Για τη στάση του αυτή ο Γεώργιος Βλάχος σε άρθρο του στην "Καθημερινή" το 1922 τον εξευτέλισε: 

".. Άνθρωπε μικρέ, που περίμενες να κατασκευάσεις πρωθυπουργικόν φράκον από τα ράκη. Φύγ' απ' εδώ ανυπότακτε στρατιώτα των αναγκών μου, αυτόκλητε κηδεμών της ατυχίας μου,  τ έ κ ν ο ν  ά χ ρ η σ τ ο ν, ά ν θ ρ ω π ε  μ η δ έ ν". ***

 

      Για τους   ε γ χ ώ ρ ι ο υ ς    φ α σ ί σ τ ε ς   είναι ήρωας ο Μεταξάς και ...πρότυπο το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Ο θεωρητικός του φασισμού στην Ελλάδα Κωνστ. Πλεύρης ίδρυσε το 1960 ακροδεξιά οργάνωση με το όνομα "4η Αυγούστου",  στελέχη της οποίας υπήρξαν ο ιδρυτής της νεοναζιστικής οργάνωσης  "Χρυσή Αυγή" Νίκος Μιχαλολιάκος, ο πρώην βουλευτής Κιλκίς της Ν.Δ. και τέως υφυπουργός, Κ. Κιλτίδης κ. ά.  

 

 

    

 

 

*Μαν.  Γλέζος, Εθνική Αντίσταση 1940-1945, τ. Β', Αθήνα, σ. 147 

**Τάσος Βουρνάς, Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 1909-1940, εκδ. αφων Τολίδη. Επίσης από την ιστορία αυτή έμεινε και  η έκφραση "έγινε της αεροπορίας"! 

***Όλο το άρθρο εδώ: http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2009/10/1922_30.html#.Umv67LPSXOο

Πηγές: 

edu.pep.uoi.gr, users.sch.gr, iospress.gr